Tranh gạo của chàng thanh niên khuyết tật

Từ tháng 6-2014, nhiều du khách đến nghỉ tại khách sạn Mường Thanh (Quảng Bình) rất thích thú khi ngắm nhìn những bức tranh phong cảnh và tranh thư pháp đồng quê được làm từ hạt gạo.

Không ai biết là những bức tranh ấy được một người khuyết tật nặng là anh Lê Trường Giang (35 tuổi) làm ra, bằng tất cả sự đam mê và khát vọng sống của mình. Trong căn nhà nhỏ của bố mẹ anh ở thôn Lệ Kỳ 1, xã Vĩnh Ninh (huyện Quảng Ninh, Quảng Bình) có kê một chiếc bàn gỗ nhỏ bên cửa sổ. Trên bàn là mấy hộp nhựa đựng gạo rang, những tấm bìa gỗ mỏng và vài lọ keo dán. Đó là nơi Giang đứng “sáng tác” tranh gạo.

Cố gắng vươn lên sống tốt

Giang không ngồi được vì căn bệnh thoái hoá xương làm cứng đốt sống cổ và lưng, nên khi làm tranh Giang luôn phải đứng thẳng người. Bố Giang, ông Lê Hải Hưng, cho biết căn bệnh thoái hoá cột sống đã làm khổ anh từ hơn 20 năm qua. Ông Hưng kể là năm 1989, khi vừa tròn 9 tuổi, trong một buổi cùng bạn bè chăn bò trên vùng đồi Vườn Cậu, Giang đã dùng đá ném vào một quả bom bi gỉ rét để vui chơi. Bom nổ. Những viên bi đã xiên vào lưng anh, làm tổn thương đến tuỷ sống. Đi hết bệnh viện này đến bệnh viện khác chữa trị nhưng không khỏi. Giang đành phải sống chung với bệnh thoái hoá xương suốt đời.

Giang cho biết học xong lóp 9 thì bắt đầu bị cứng đơ từ đùi đến cổ, không ngồi, không quay đầu được, chỉ có đứng hoặc nằm thẳng. Bao lần anh chịu không nổi những cơn đau, lại thấy mình không còn gì ở tương lai cả nên nhiều lần đã có ý định lên đường sắt lao người vào tàu lửa tự tử... “Sau đó thấy trên tivi chiếu nhiều người bị khuyết tật đã cố gắng vươn lên sống tốt được nên tui tự an ủi mình và dẹp những ý nghĩ đen tối đi để tiếp tục sống”- anh Giang bộc bạch.

Vậy là năm 2007 Giang bắt đầu làm nghệ thuật, và thích làm điêu khắc. Công cụ làm tượng của Giang là những que sắt xây dựng phi 6, phi 10 đập dẹp và mài sắc mà anh kiếm được đâu đó trong làng. Giang cho biết khó nhất khi làm tượng là khắc nét mặt người. Đêm nào cũng phải thao thức hình dung ra từng nét phù hợp với từng chủ đề của tượng rồi ngày mai dậy sớm đục đẽo. Sau bao lần bực mình xô đổ vỡ cả đá, anh mới có được hơn 30 tác phẩm điêu khắc đá lớn nhỏ có tính nghệ thuật. Tác phẩm điêu khắc của Giang có nhiều chủ đề, như ông già ngồi hóng mát dưới gốc đa, anh bộ đội và thiếu nhi, thiếu nữ, ông già ném chài, ông già hút thuốc lào... trong đó nhiều nhất là về thiếu nữ, phụ nữ. Tượng đá của Giang làm ra chỉ dành tặng bạn bè, người làng… Giang thổ lộ: “Làm tượng để bán kiếm sống thì chưa được, nhưng nó đem lại cho tui niềm vui để sống”.

Đã tự kiếm sống

Đến năm 2012 thì sức khoẻ anh yếu hơn trước rất nhiều. Lưng và cổ ngày càng cứng hơn nên Giang không còn làm điêu khắc đá được nữa. Qua nghe đài thấy có người ở tỉnh Kon Tum làm được tranh bằng hạt gạo. Vậy là tháng 4-2014 Giang lặn lội vào tận Kon Tum gặp một người làm tranh gạo có tiếng tên là Kiều để học nghề. Sau gần 2 năm học hỏi, từ tháng 6 -2016 đến nay. anh làm ra hơn 20 bức tranh bằng gạo rang và một số bức tranh được Giang tự đánh giá là “có hồn” đã được đem đến khách sạn Mường Thanh (Quảng Bình) gửi bán cho khách du lịch. “Đã bán được 5 bức rồi, với giá từ 300.000-350.000 đồng/bức. Vậy là sau mấy năm mần nghệ thuật nay đã kiếm được tiền từ công việc của mình” - Giang không dấu được niềm vui.

Theo Giang, khó nhất khi làm tranh gạo là phải lên được màu cho hạt gạo thích hợp với chủ đề tranh. Gạo khi làm ra chỉ có nhiều gam màu nóng nên muốn có hạt gạo nổi được nhiều màu quả rất khó. Trước hết gạo phải được rang lên cho khô và làm màu cho chuẩn, sau đó còn phải xử lý chống mối mọt … rồi mới sử dụng làm tranh được.

Mỗi bức tranh gạo Giang làm xong trong vòng 3 ngày. Bắt đầu từ công đoạn rang gạo, lên màu cho gạo đến chọn tấm gỗ ép hay bìa cứng ưng ý để vẽ cảnh trước rồi sau mới dán gạo lên. Phải tỉ mẩn ghép từng hạt gạo nguyên hoặc gạo tấm lên bản vẽ, sao cho đúng với tỉ lệ đã được tính toán sẵn. Mỗi lọ đựng một loại gạo có màu riêng và phải luôn chọn đúng màu gạo nào phù hợp với cảnh sắc trong tranh… rồi mới dán lên. Khi đã dán đủ gạo cho tranh rồi, coi như tranh đã hoàn thành cơ bản, mới đến công đoạn cuối cùng là phun sơn PU để bảo quản tranh. Khó nhất là khâu rang gạo. Thời gian rang, mức độ lửa quyết định màu sắc đậm, nhạt khác nhau cũng như tạo ra màu trắng sữa, trắng ngà, vàng mơ, vàng đậm, nâu nhạt, nâu đậm, nâu đen, đen. Nếu khi rang mà gạo nở bung ra thì coi như mẻ gạo đó chỉ còn… làm cốm. Khi đã vẽ phác thảo tranh xong, còn tuỳ theo đó mà sử dụng gạo tẻ hay là gạo nếp để rang cho có màu đẹp...

Giang mơ ước là khi đã làm được nhiều tranh, định được khả năng rồi thì mở một cơ sở làm tranh gạo. Gọi thêm những người khuyết tật như anh vào cùng làm. “Tôi sẽ bày lại cho anh em cách làm tranh gạo mà tôi đã học được. Hạt gạo ở quê không thiếu, ai có đam mê đều làm tranh được cả” - anh Giang bộc bạch.

LAM GIANG